Trong một lần Đinh Tiên Hoàng đi tuần du thăm thú dân tình. Khi qua Nho Quan, ông ghé thăm lão trượng Dương Thế Hiển, bạn cũ của cha mình, cụ Hiển cho người con gái tên là Dương Vân Nga ra mời trầu nhà vua, Đạị Thắng Minh Hoàng đế đem lòng yêu mến. Ông cho đón cô về kinh, lập làm vương hậu, phong là Đại Thắng Minh Hoàng hậu…
Bà hoàng hậu trẻ tuổi sớm trở thành người tâm đầu ý hợp với nhà vua. Bà giúp ông thảo chiếu chỉ hoặc ghi lại những lời ông phê vào các tấu chương… Bà sinh một hoàng tử là Đinh Toàn, được lập làm Vệ Vương.
Đinh Toàn mới lên 5 thì vua cha và anh trai cả Đinh Liễn bị sát hại. Triều đình tôn Đinh Toàn lên ngôi. Hoàng hậu Dương Vân Nga được tôn làm Thái hậu, và quan đầu triều Thập đại tướng quân Lê Hoàn làm phụ chính cho vua.
Những buổi thiết triều, Thập đạo tướng quân và Thái hậu ngồi sau ngai vàng. Hai người vừa lo canh giữ nhà vua nhỏ tuổi vừa lo điều hành buổi chầu. Đôi lúc hai người lại nghiêng đầu sang nhau bàn tính, trước khi thay vua truyền chỉ… Những cảnh ấy khiến các quan dị nghị. Một số công thần cùng hội binh chia hai đường thủy bộ từ Ái Châu kéo về kinh đô Hoa Lư, đòi hỏi tội Thập đạo tướng quân.
Chỉ một trận ra quân chớp nhoáng, Lê Hoàn đã bắt được những người cầm đầu, đem về trị tội. Đồng thời, đập tan ý đồ chia rẽ, kéo bè kéo cánh trong triều…
Năm 980 ở phương bắc, nhà Tống thấy nước ta có biến, liền kiếm cớ gây sự rắp tâm tái lập ách đô hộ. Tình thế đất nước đứng trước họa xâm lăng. Nhận thấy chỉ có Thập đạo tướng quân Lê Hoàn là người có đủ tài năng và uy tín gánh vác trọng trách của triều đình. Đại tướng Phạm Cự Lượng đứng ra tôn Lê Hoàn lên ngôi vua.
Để thu phục quan quân trong triều và yên lòng muôn dân, Dương Thái hậu đã đích thân trao bộ long cổn thêu rồng vàng cho Thập đạo tướng quân như một sự công nhận sự chuyển giao quyền lực và tính chính danh của vị tân vương.
Trong khi vua mới tập trung mọi nỗ lực chỉ huy cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm thì tại kinh đô Hoa Lư, Dương Thái hậu cũng luôn bộn bề công việc. Bà không chỉ lo bảo đảm hậu cần cho những cánh quân trên các mặt trận thủy bộ, góp phần giúp Đinh Tiên Hoàng chiến thắng giặc ngoại xâm mà bà còn dạy dỗ Vệ Vương Đinh Toàn chu đáo…
Bà được Lê Hoàn lập làm hoàng hậu. Năm 982, vua Lê phong bà làm Đại Thắng Minh Hoàng hậu, cũng là tước hiệu mà bà từng được Đinh Tiên Hoàng phong cho trước đó. Cùng năm, bà theo vua sang đánh Chiêm Thành, quân ta thắng lớn.
Là hoàng hậu của hai vua, Thái hậu Dương Vân Nga không chỉ là người có tác động tích cực vào những thời khắc trọng đại của dân tộc, mà còn giúp ích được nhiều việc cho cả hai vương triều. Không phải vô cớ mà đời sau có câu thơ về bà: “Hai vai gánh vác cả đôi sơn hà”. Bà là một gương mặt nữ phi thường trong lịch sử nước ta, có cuộc đời éo le nhưng rất đáng trân trọng!
Mời quý vị cùng xem videoclip tranh cát :